Salsa Caleña nedir?
Salsa Caleña, Cali, Kolombiya (İngilizce sayfa) ve çevresinde gelişen bir salsa dansı stilidir. Cali Stili salsa veya Kolombiya salsası olarak da bilinen bu stil, hızlı ve karmaşık ayak oyunlarıyla ünlüdür.
Hız yalnızca ayaklardan kaynaklanmaz. Hızlı diz hareketleri ve kalçaların burgu hareketi, ayak oyunlarının olduğundan bile daha hızlı görünmesini sağlar.
Sosyal Salsa Caleña; ayak oyunlarına, eşli dansa ve müzikaliteye odaklanır. Sahne ve yarışma gösterilerinde kaldırışlar, düşüşler ve akrobatik numaralar da bulunabilir, ancak sosyal dansta bunlar gerekli değildir.
Salsa Caleña nereden geldi?
Salsa Caleña, Cali, Kolombiya ve çevresinde ortaya çıktı. Adı yaklaşık olarak “Cali’den salsa” anlamına gelir.
Bu stil, New York Stili salsa ve LA Stili salsa gibi ABD stillerinden ayrı olarak gelişti.
Yirminci yüzyılın ilk yarısında Afro-Karayip plakları, Buenaventura limanını Panama ve Karayipler’e bağlayan ticaret yolları üzerinden Cali’ye ulaştı. 1940’lı yıllara gelindiğinde Cali’nin halk mahallelerindeki dansçılar eski Küba müzikleriyle zaten dans ediyordu.
Meksika rumbera filmleri de 1950’li ve 1960’lı yıllarda Cali’nin dansçılarını etkiledi. Bu müzik ve dans filmleri, yerel dansçılara Kolombiya hareket gelenekleriyle birleştirebilecekleri yeni görsel fikirler verdi.
Cumbia, özellikle Salsa Caleña’da görülen dairesel hareketler ve geriye doğru kırılma eylemleri bakımından önemli etkilerden biriydi. Diğer etkiler arasında porro ve currulao gibi Kolombiya dansları ve ritimlerinin yanı sıra mambo, guaracha ve Charleston bulunuyordu.
Cali’de yaygın ayak oyunu adımları arasında básico, punta-talón, trenzas, caleñito ve latino bulunur, ancak adlar ve uygulama biçimleri okullar arasında değişebilir. Yaygın bir öğretim kalıbında 1, 2 ve 3 sayılarında adım atılır, 4’te duraklanır; ardından 5, 6 ve 7’de adım atılıp 8’de yeniden duraklanır.
Yerel DJ’ler bazen plakları daha yüksek hızlarda çaldı ve dansçılar buna daha hızlı, daha karmaşık hareketler geliştirerek karşılık verdi. Cali’de anlatılan popüler bir hikâyeye göre Licímaco Paz, 1960’lı yıllarda 33 RPM için üretilmiş bir plağı yanlışlıkla 45 RPM hızında çaldı. Söylendiğine göre dansçılar bu daha hızlı sesi çok sevdi.
1958 yılında kurulan Feria de Cali, kentin müziğini ve dansını mahalle mekânlarından çok daha geniş bir kitleye ulaştırmaya yardımcı oldu. Richie Ray ve Bobby Cruz’un 1968 Feria’sındaki gösterisi başka bir önemli dönüm noktası oldu; bunu Cali’nin 1970’li yıllardaki büyük salsa patlaması izledi.
Salsa Caleña’da kullanılan müziği büyük ölçüde perküsyon yönlendirir. Clave’ler, kovboy çanları, timballer ve kongalar, dansçıların takip edebileceği belirgin ritimler, vurgular ve duraklar sunar; bunlara çoğu zaman piyano ve bakır üflemeli çalgılar eşlik eder.
Yarışmalar, özellikle Festival Mundial de Salsa ve diğer salsa dansı yarışmaları aracılığıyla Cali’nin salsa ortamının önemli bir parçası olmayı sürdürüyor. Bu etkinlikler, günümüzde sahne Salsa Caleña’sıyla ilişkilendirilen renkli kostümlerin, özel dans ayakkabılarının, kaldırışların ve akrobatik numaraların gelişmesine yardımcı oldu.
Cali, kent genelindeki salsa dansçılarının, okulların, kulüplerin ve festivallerin muazzam varlığı nedeniyle “La Capital de la Salsa”, yani “Salsanın Başkenti” olarak bilinir.
Kolombiya, 2022 yılında Salsa Caleña müzik ve dans kompleksini ulusal Somut Olmayan Kültürel Miras olarak tanıdı. Bu tanıma yalnızca dans adımlarından çok daha fazlasını kapsar: müzisyenleri, sosyal ve profesyonel dansçıları, eğitmenleri, plak koleksiyoncularını, DJ’leri, araştırmacıları ve enstrüman, kostüm ve dans ayakkabısı üreten zanaatkârları içerir.
Salsa Caleña en yoğun olarak Cali’de ve Kolombiya’nın diğer bölgelerinde görülmeye devam ediyor. Bununla birlikte Kolombiyalı eğitmenler ve yurt dışındaki dans okulları da bu stili uluslararası düzeyde öğreterek daha fazla dansçıyı Cali’nin kendine özgü ayak oyunları ve müzikalitesiyle tanıştırıyor.