Czym jest cumbia?
Cumbia to styl muzyczny i taneczny, który powstał w Kolumbii (strona w języku angielskim) i często jest nazywany narodowym tańcem tego kraju. Rozwinął się na wybrzeżu Morza Karaibskiego z połączenia wpływów rdzennych, afrykańskich i hiszpańskich, a jego podstawę stanowiły flety i bębny. Do połowy XX wieku muzykę cumbia zaczęto aranżować dla większych orkiestr i radia, co pomogło jej rozpowszechnić się w Kolumbii i pozostałej części Ameryki Łacińskiej.
Obecnie w całej Ameryce Łacińskiej istnieje wiele regionalnych odmian cumbii, w tym style meksykańskie i peruwiańskie, mające własne instrumenty i brzmienie. Cumbia jest szczególnie popularna w Meksyku (strona w języku angielskim) oraz w społecznościach meksykańsko-amerykańskich w Stanach Zjednoczonych, gdzie stale gości na imprezach, wydarzeniach rodzinnych i w latynoskich klubach nocnych.
Kiedy tancerze mówią w klubach o „cumbii”, mają zazwyczaj na myśli towarzyski taniec w parze wykonywany po okręgu do różnych odmian muzyki cumbia, a nie pierwotną kolumbijską formę folklorystyczną.
Pochodzenie cumbii
Cumbia powstała na karaibskim wybrzeżu Kolumbii jako lokalna muzyka i taniec ludowy. Historycy wywodzą ją z epoki kolonialnej w regionach nad rzeką Magdalena i w nadmorskich miastach, gdzie rdzenne społeczności i zniewoleni Afrykanie łączyli swoje rytmy, flety, bębny, pieśni i tańce w kręgu. Wpływy hiszpańskie są widoczne w tekstach i strojach.
Z czasem cumbia przeniosła się z wiejskich uroczystości i procesji na miejskie karnawały, a następnie do sal balowych i radia. W latach 40. i 50. XX wieku liderzy zespołów aranżowali cumbię dla dużych orkiestr, dzięki czemu stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych kolumbijskich towarów eksportowych w dziedzinie muzyki i ważną częścią szerszego nurtu música tropical. Stamtąd rozprzestrzeniła się do takich krajów jak Meksyk, Peru i Argentyna, gdzie muzycy tworzyli własne lokalne odmiany, między innymi cumbię meksykańską i peruwiańską (w tym psychodeliczną „chichę”).
Słowo „cumbia” jest często łączone ze słowem „cumbé”, określeniem kojarzonym z tańcami i rytmami osób pochodzenia afrykańskiego z obszaru języków bantu. Jest to zgodne z silnymi wpływami afrykańskimi w muzyce i ruchu.
Taniec cumbia
W wielu współczesnych środowiskach, szczególnie w Meksyku i Stanach Zjednoczonych, cumbia jest tańczona towarzysko w parze ruchem po okręgu wokół partnera. Zamiast przemieszczać się po linii, jak w większości stylów salsy, partnerzy obracają się wspólnie wokół jednego punktu, podobnie jak w East Coast Swing lub salsie kubańskiej.
Cumbię tańczy się zazwyczaj na on1, a tancerze wykonują krok zmiany kierunku w tył na pierwsze i piąte uderzenie muzyki. Krok podstawowy ma swobodny, sprężysty charakter, a wielu tancerzy dodaje dla stylizacji niewielkie kopnięcia lub tapnięcia. Ta klubowa lub towarzyska cumbia jest odmianą, z którą większość osób spotyka się na imprezach latynoskich i w klubach nocnych.
Taniec ten jest bardzo podobny stylistycznie do salsy caleña, innego stylu tańca latynoamerykańskiego, który powstał w Kolumbii. Podstawowe kroki obu stylów są właściwie nie do odróżnienia podczas tańca towarzyskiego. W występach salsę caleña tańczy się jednak znacznie szybciej, dodając kopnięcia i kroki cha-cha pomiędzy krokami zmiany kierunku w tył.
Tancerze tańczący salsę caleña:
Cumbia jest tańczona przede wszystkim towarzysko, na imprezach lub w latynoskich klubach nocnych. W przeciwieństwie do innych tańców latynoamerykańskich, takich jak salsa czy bachata, cumbię rzadko prezentuje się na scenie lub naucza w szkołach tańca. Większość tancerzy uczy się jej, obserwując innych na parkiecie, zamiast korzystać z formalnych lekcji, choć obecnie w serwisie YouTube dostępnych jest wiele filmów instruktażowych.
Cumbia tradycyjna a cumbia klubowa
Tradycyjna kolumbijska cumbia wygląda zupełnie inaczej niż cumbia klubowa spotykana na imprezach tanecznych. W formie folklorystycznej tancerze często występują w liniach lub dużych kręgach, z niewielką ilością tańca w parach. Kobiety wykorzystują szerokie spódnice do tworzenia płynnych kształtów i czasami niosą świece, a mężczyźni często noszą białe stroje, kapelusze i chusty. Ruch jest osadzony i procesyjny, a kroki suną po podłożu i podkreślają rytm bębnów oraz gaitas, zamiast skupiać się na licznych obrotach lub złożonych kombinacjach.
Cumbia klubowa poza Kolumbią jest zazwyczaj prostszym tańcem w parze, opartym na wykonywanym po okręgu kroku podstawowym ze zmianą kierunku w tył, kilku łatwych obrotach i swobodnym ruchu ciała pasującym do współczesnych setów zespołów i DJ-ów. Obie formy należą do tej samej rodziny muzycznej, ale jedna jest prezentowana jako folklorystyczna tradycja sceniczna lub paradna, a druga została przystosowana do zatłoczonych parkietów na imprezach i w klubach nocnych.