Richie Ray maakte van de piano een van de meest spectaculaire leidende stemmen binnen de salsa. Het meest bekend door zijn samenwerking met zanger Bobby Cruz, bracht hij klassieke techniek, avontuurlijke arrangementen en explosieve energie in de Latijns-Amerikaanse dansmuziek. Hun opname “Sonido Bestial” werd een blijvend voorbeeld van hoe een salsaorkest instrumentale virtuositeit kon combineren met directe populaire aantrekkingskracht.
Geboren in Brooklyn uit Puerto Ricaanse ouders, begon Ray als kind met pianolessen. Zijn muzikale achtergrond omvatte klassieke scholing, maar de klanken van het Latijnse New York (Engels) boden hem een andere setting voor die vaardigheden. Samen met Cruz ontwikkelde hij een band waarvan de opnames boogaloo, Caribische ritmes en romantische liedjes omarmden, evenals de krachtige muziek die nu met klassieke salsa wordt geassocieerd.
In de jaren 1960 verschenen onder andere Jala Jala y Boogaloo, waarmee de samenwerking werd gevestigd. Agúzate en het album El Bestial Sonido uit 1971 brachten hun kenmerkende geluid in de salsaboom. Ray’s dramatische pianopassages stonden centraal in de aantrekkingskracht, maar de identiteit van de band was ook afhankelijk van Cruz’ zang, krachtige trompetten en een strak gecoördineerde ritmesectie. Hun muziek liet instrumentale ambitie voelen als onderdeel van de opwinding van het dansen.
Een bekering tot het evangelisch christendom in de jaren 1970 veranderde de richting van Ray’s carrière. Hij en Cruz begonnen nummers met religieuze thema’s op te nemen, waaronder “Juan en la Ciudad”, terwijl latere reünieoptredens hun eerdere repertoire terugbrachten naar het concertpubliek.
Ray’s bijdrage is een bijzonder levendig hoofdstuk in de experimentele geschiedenis van de salsa. Hij liet zien dat de piano meer kon doen dan de zanger ondersteunen of het ritme vasthouden: het kon het dramatische middelpunt van het optreden worden, zonder de samenwerking tussen muzikant, vocalist en danser te verzwakken.