Czym jest Salsa Caleña?
Salsa caleña to styl tańca salsy, który rozwinął się w Cali w Kolumbii (strona w języku angielskim) i okolicach. Styl ten, znany również jako salsa w stylu Cali lub salsa kolumbijska, słynie z szybkiej, skomplikowanej pracy stóp.
Szybkość nie wynika wyłącznie z ruchu stóp. Gwałtowne ruchy kolan i skręty bioder sprawiają, że praca stóp wydaje się jeszcze szybsza, niż jest w rzeczywistości.
Socjalna Salsa Caleña koncentruje się na pracy stóp, tańcu w parze i muzykalności. Występy sceniczne i turniejowe mogą również obejmować podnoszenia, opadania i triki akrobatyczne, ale elementy te nie są wymagane w tańcu socjalowym.
Skąd pochodzi Salsa Caleña?
Salsa caleña powstała w Cali w Kolumbii i jego okolicach, a jej nazwę można w przybliżeniu przetłumaczyć jako „salsa z Cali”.
Styl rozwinął się niezależnie od stylów amerykańskich, takich jak salsa w stylu nowojorskim i salsa w stylu LA.
W pierwszej połowie dwudziestego wieku nagrania afrokaraibskie docierały do Cali szlakami handlowymi łączącymi port Buenaventura z Panamą i Karaibami. W latach 40. XX wieku tancerze z popularnych dzielnic Cali tańczyli już do starszej muzyki kubańskiej.
Meksykańskie filmy z gatunku rumbera również wpłynęły na tancerzy z Cali w latach 50. i 60. XX wieku. Te filmy muzyczno-taneczne dostarczały miejscowym tancerzom nowych pomysłów wizualnych, które mogli łączyć z kolumbijskimi tradycjami ruchowymi.
Cumbia była jednym z ważnych wpływów, zwłaszcza w zakresie ruchu po okręgu i kroków zmiany kierunku do tyłu widocznych w Salsie Caleña. Inne wpływy obejmowały kolumbijskie tańce i rytmy, takie jak porro i currulao, a także mambo, guaracha i Charleston.
Do popularnych kroków z Cali należą básico, punta-talón, trenzas, caleñito i latino, choć ich nazwy i sposób wykonania mogą różnić się między szkołami. Jeden z popularnych schematów nauczania wykorzystuje kroki na 1, 2 i 3, po których następuje pauza na 4, a następnie kroki na 5, 6 i 7 oraz kolejna pauza na 8.
Lokalni DJ-e czasami odtwarzali płyty z większą prędkością, a tancerze reagowali, rozwijając szybsze i bardziej złożone ruchy. Popularna historia z Cali głosi, że Licímaco Paz przypadkowo odtworzył w latach 60. XX wieku płytę przeznaczoną do odtwarzania z prędkością 33 RPM przy 45 RPM. Tancerze podobno pokochali szybsze brzmienie.
Feria de Cali, założona w 1958 roku, pomogła przenieść muzykę i taniec miasta z lokalnych sal do znacznie szerszej publiczności. Richie Ray i Bobby Cruz wystąpili podczas Feria w 1968 roku, co stało się kolejnym ważnym punktem zwrotnym, po którym w latach 70. XX wieku nastąpił wielki rozkwit salsy w Cali.
Muzyka wykorzystywana do Salsy Caleña jest mocno napędzana perkusją. Claves, krowie dzwonki, timbales i kongi wyznaczają wyraźne rytmy, akcenty i przerwy, za którymi podążają tancerze, często przy akompaniamencie fortepianu i instrumentów dętych blaszanych.
Rywalizacja pozostaje ważną częścią salsowej sceny Cali, szczególnie za sprawą Festival Mundial de Salsa i innych zawodów salsy. Wydarzenia te pomogły rozwinąć barwne kostiumy, specjalistyczne buty taneczne, podnoszenia i triki akrobatyczne kojarzone obecnie ze sceniczną Salsą Caleña.
Cali jest znane jako „La Capital de la Salsa”, czyli „stolica salsy”, ze względu na ogromną liczbę tancerzy salsy, szkół, klubów i festiwali w całym mieście.
W 2022 roku Kolumbia uznała kompleks muzyczno-taneczny Salsa Caleña za narodowe niematerialne dziedzictwo kulturowe. Uznanie obejmuje znacznie więcej niż kroki taneczne. Dotyczy muzyków, tancerzy socjalowych i zawodowych, nauczycieli, kolekcjonerów płyt, DJ-ów, badaczy oraz rzemieślników wytwarzających instrumenty, kostiumy i buty taneczne.
Salsa Caleña nadal jest najbardziej rozpowszechniona w Cali i innych częściach Kolumbii. Kolumbijscy instruktorzy i zagraniczne szkoły tańca uczą jednak tego stylu również w innych krajach, przedstawiając kolejnym tancerzom charakterystyczną pracę stóp i muzykalność Cali.