Wat is Salsa Caleña?
Salsa Caleña is een stijl van salsadansen die zich ontwikkelde in en rond Cali, Colombia (Engelstalige pagina). De stijl staat ook bekend als salsa in Cali-stijl of Colombiaanse salsa en is beroemd om het snelle, ingewikkelde voetenwerk.
De snelheid komt niet alleen uit de voeten. Snelle kniebewegingen en het draaien van de heupen laten het voetenwerk nog sneller lijken dan het werkelijk is.
Bij sociale Salsa Caleña ligt de nadruk op voetenwerk, partnerdans en muzikaliteit. Podium- en wedstrijdoptredens kunnen ook lifts, drops en acrobatische trucs bevatten, maar deze zijn niet nodig wanneer er sociaal wordt gedanst.
Waar komt Salsa Caleña vandaan?
Salsa Caleña is ontstaan in en rond Cali, Colombia. De naam kan vrij worden vertaald als „salsa uit Cali”.
De stijl ontwikkelde zich los van Amerikaanse stijlen zoals salsa in New York-stijl en salsa in LA-stijl.
In de eerste helft van de twintigste eeuw bereikten Afro-Caribische platen Cali via handelsroutes die de haven van Buenaventura verbonden met Panama en het Caribisch gebied. In de jaren 1940 dansten mensen in de volkswijken van Cali al op oudere Cubaanse muziek.
Mexicaanse rumberafilms beïnvloedden de dansers van Cali eveneens in de jaren 1950 en 1960. Deze muziek- en dansfilms boden plaatselijke dansers nieuwe visuele ideeën die ze konden combineren met Colombiaanse bewegingstradities.
Cumbia was een belangrijke invloed, vooral wat betreft de cirkelvormige bewegingen en achterwaartse breakbewegingen die in Salsa Caleña te zien zijn. Andere invloeden waren Colombiaanse dansen en ritmes zoals porro en currulao, naast mambo, guaracha en charleston.
Veelvoorkomende passen uit het voetenwerk van Cali zijn de básico, punta-talón, trenzas, caleñito en latino, hoewel de namen en uitvoering per dansschool kunnen verschillen. Een gangbaar lespatroon gebruikt passen op tel 1, 2 en 3, gevolgd door een pauze op 4, daarna passen op 5, 6 en 7, gevolgd door nog een pauze op 8.
Plaatselijke dj’s speelden platen soms op hogere snelheid af, waarop de dansers reageerden door snellere en ingewikkeldere bewegingen te ontwikkelen. Volgens een populair verhaal uit Cali speelde Licímaco Paz in de jaren 1960 per ongeluk een plaat die voor 33 RPM was gemaakt op 45 RPM af. Naar verluidt waren de dansers dol op het snellere geluid.
De Feria de Cali, opgericht in 1958, hielp de muziek en dans van de stad vanuit lokale wijklocaties onder de aandacht van een veel groter publiek te brengen. Het optreden van Richie Ray en Bobby Cruz tijdens de Feria van 1968 vormde een ander belangrijk keerpunt. Daarna volgde in de jaren 1970 een grote salsaboom in Cali.
De muziek die voor Salsa Caleña wordt gebruikt, wordt sterk aangedreven door percussie. Claves, koebellen, timbales en conga’s bieden duidelijke ritmes, accenten en breaks die de dansers kunnen volgen, vaak samen met piano en koperblazers.
Wedstrijden blijven een belangrijk onderdeel van de salsascene in Cali, met name dankzij het Festival Mundial de Salsa en andere salsadanswedstrijden. Deze evenementen hielpen bij de ontwikkeling van de kleurrijke kostuums, speciale dansschoenen, lifts en acrobatische trucs die tegenwoordig met Salsa Caleña op het podium worden geassocieerd.
Cali staat bekend als „La Capital de la Salsa”, oftewel de „Hoofdstad van de salsa”, vanwege de enorme aanwezigheid van salsadansers, dansscholen, clubs en festivals in de hele stad.
In 2022 erkende Colombia het muziek- en danscomplex van Salsa Caleña als nationaal immaterieel cultureel erfgoed. De erkenning omvat veel meer dan alleen de danspassen: ook muzikanten, sociale en professionele dansers, docenten, platenverzamelaars, dj’s, onderzoekers en de ambachtslieden die instrumenten, kostuums en dansschoenen maken, vallen eronder.
Salsa Caleña blijft het sterkst geconcentreerd in Cali en andere delen van Colombia. Colombiaanse docenten en dansscholen in het buitenland geven echter ook internationaal les in de stijl, waardoor meer dansers kennismaken met het kenmerkende voetenwerk en de muzikaliteit van Cali.