Ray Barretto was een van de grootste congaspelers in de geschiedenis van de Latijnse muziek en een bepalende bandleider tijdens het gouden tijdperk van de salsa. Als centrale figuur in de Fania Records-beweging leidde hij een van New Yorks meest gevierde salsa-orkesten, terwijl hij ook een buitengewone carrière in de Amerikaanse jazz opbouwde. Zijn krachtige percussie en avontuurlijke muzikale stijl leverden hem de bijnaam “Manos Duras” (Harde Handen) op.
Geboren in Brooklyn uit Puerto Ricaanse ouders, groeide Barretto op omringd door Latijnse muziek en Amerikaanse jazz. In 1957 sloot hij zich aan bij het orkest van Tito Puente en speelde mee op het baanbrekende album Dance Mania. Hij werd ook een van de meest gevraagde percussionisten in de jazz, en nam op met grote artiesten zoals Cannonball Adderley, Wes Montgomery en Kenny Burrell. Zijn vermogen om te schakelen tussen Latijnse dansmuziek en jazz zou zijn carrière bepalen.
Barretto begon in het begin van de jaren 1960 zijn eigen groepen te leiden en scoorde een cross-over hit met “El Watusi” in 1963. Nadat hij zich in 1967 bij Fania Records aansloot, hielp hij het krachtige, experimentele geluid van de New Yorkse salsa vorm te geven. Zijn album Acid (1968) combineerde Afro-Cubaanse ritmes met soul en jazz, terwijl Barretto Power (1970) en Que Viva la Música (1972) zijn orkest tot een van de spannendste bands van de salsa maakten. Hij werd ook een prominent lid van de Fania All Stars en hielp salsa introduceren bij publiek over de hele wereld.
In 1972 verlieten verschillende belangrijke muzikanten zijn orkest om Típica 73 te vormen, waaronder de vaste zanger Adalberto Santiago. In plaats van op te geven, bouwde Barretto zijn band opnieuw op met zanger Tito Allen en bracht Indestructible (1973) uit, een van zijn meest gevierde albums. Gedurende zijn carrière bleef hij samenwerken met uitstekende vocalisten, waaronder Tito Gómez en Rubén Blades, wiens opnames Barretto’s orkest tot een podium maakten voor enkele van de beste zangers uit de salsa.
Barretto heeft zijn passie voor jazz nooit opgegeven. Zijn samenwerking met Celia Cruz, Ritmo en el Corazón (1988), leverde een Grammy Award op, en in de jaren 1990 richtte hij New World Spirit op, een groep gewijd aan Latin jazz. In 2006 ontving hij de prestigieuze NEA Jazz Master-onderscheiding, als erkenning voor zijn buitengewone bijdragen aan de Amerikaanse jazz.
Ray Barretto heeft een blijvende stempel gedrukt op zowel salsa als jazz. Van de stuwende ritmes van “Indestructible” en “Guararé” tot zijn avontuurlijke Latin jazz-opnames, weerspiegelt zijn muziek een artiest die voortdurend grenzen verlegde zonder zijn band met de dansvloer te verliezen. Weinig percussionisten hebben zo’n belangrijke rol gespeeld in het vormgeven van twee muzikale tradities.